Artrose knie, behandeling zonder operatie in Eindhoven

Artrose knie, ook wel knieartrose, gonartrose of slijtage van de knie genoemd, is een aandoening waarbij het kraakbeen in het kniegewricht langzaam van kwaliteit verandert. De knie wordt "ruwer" van binnen, waardoor bewegen minder soepel gaat en de knie gevoeliger reageert op belasting.

Knieartrose is NIET hetzelfde als 'alles is versleten en er is niets meer aan te doen'. Veel mensen met knieartrose kunnen juist beter gaan functioneren door slimmer te bewegen en sterker te worden. Pijn bij artrose is grotendeels een signaal van overbelasting, niet van verdere schade.

Er zijn drie soorten knieartrose op basis van locatie: mediale gonartrose (binnenkant knie, meest voorkomend), laterale gonartrose (buitenkant knie) en patellofemorale artrose (knieschijf). Bij alle drie geldt: oefentherapie is de meest effectieve behandeling zonder operatie.

Artsen delen knieartrose in vier graden in volgens de Kellgren-Lawrence schaal. De graad wordt bepaald op een röntgenfoto en zegt iets over de zichtbare schade in het gewricht. Belangrijk om te weten: de graad voorspelt niet hoe veel pijn je hebt. Er zijn mensen met graad 3 die nauwelijks klachten hebben, en mensen met graad 1 die dagelijks pijn ervaren.

Graad 1 is beginnende artrose. Het kraakbeen wordt iets dunner en er kunnen kleine botrandjes (osteofyten) ontstaan. De meeste mensen merken hooguit wat startstijfheid na lang zitten. In deze fase is er veel winst te halen: sterke bovenbeenspieren remmen de verdere slijtage aantoonbaar af.

Graad 2 is milde artrose. Op de foto is de gewrichtsspleet duidelijk smaller en de botrandjes zijn groter. Dit is de fase waarin de klassieke startpijn ontstaat: de eerste stappen na het opstaan doen pijn, daarna trekt het weg. Oefentherapie en gedoseerde belasting zijn nu de kern van de behandeling.

Graad 3 is matige tot ernstige artrose. Er is fors kraakbeenverlies en de knie kan regelmatig dik en stijf zijn, ook na gewone dagelijkse activiteiten. Juist in deze fase levert een begeleid oefenprogramma zoals GLA:D de grootste winst op: onderzoek laat zien dat de pijn gemiddeld met een kwart tot een derde afneemt en veel mensen een operatie kunnen uitstellen of voorkomen.

Graad 4 is ernstige artrose waarbij het kraakbeen op plekken volledig verdwenen is en bot op bot beweegt. Als de pijn ondanks oefentherapie en leefstijlaanpassingen het dagelijks leven blijft beperken, komt een knieprothese in beeld. Ook dan blijft fysiotherapie belangrijk: hoe fitter de knie de operatie ingaat, hoe sneller het herstel, lees meer over de nabehandeling na een knieprothese.

De boodschap bij elke graad is dezelfde: bewegen is geen bedreiging voor een artroseknie, maar de behandeling zelf. In welke graad je ook zit, een oefenprogramma op maat is bewezen effectief.

Knieartrose herken je aan een combinatie van deze klachten, niet alle klachten hoeven tegelijk aanwezig te zijn:

• Pijn bij lopen, traplopen, opstaan uit een stoel of hurken
• Startstijfheid, de eerste stappen na rust of 's ochtends doen pijn
• Zeurend of drukkend gevoel in of rond de knie bij belasting
• Zwelling of een warm gevoel in de knie na activiteit of aan het einde van de dag
• Kraakgeluid (crepitatie) bij kniebewegingen
• Gevoel dat de knie minder soepel of minder stabiel aanvoelt

De klachten komen typisch in golven: periodes dat het beter gaat wisselen af met opvlammingen (flares). Na een drukke dag, een lange wandeling of koude en vochtige omstandigheden kunnen de klachten tijdelijk toenemen.

Startpijn na zitten is een klassiek artroseteken. Herken je dit beeld? Lees meer over kniepijn zonder duidelijke oorzaak en kniepijn bij opstaan na zitten.

Bij Fysiotherapie Strijp-S in Eindhoven maken we zo nodig echografie van de knie, zonder verwijzing van de huisarts, met uitslag dezelfde dag.

Artrose knie ontstaat vrijwel nooit door één oorzaak. Meestal is het een optelsom van factoren die over jaren invloed hebben op het kniegewricht:

• Leeftijd, het gewricht herstelt trager na het 50e jaar
• Geslacht, vrouwen krijgen vaker knieartrose dan mannen, met name na de menopauze
• Eerdere knieblessures, meniscusscheur, kruisbandblessure of knieoperatie verhogen het risico
• Overgewicht, elke extra kilogram geeft 3 tot 6 kilo meer druk op de knie bij lopen
• Zwaar fysiek werk of jarenlang gebogen werken (timmerman, vloerlegger, schilder)
• Weinig spierkracht in quadriceps en heupabductoren

Belangrijk: artrose knie is niet onvermijdelijk door leeftijd. De mate van klachten hangt sterk af van de kracht van de omliggende spieren, je activiteitenniveau en hoe je de belasting doseert. Dat zijn allemaal factoren waarop fysiotherapie direct invloed heeft.

De meest effectieve behandeling voor knieartrose zonder operatie is oefentherapie, dit is wetenschappelijk bewezen en wordt aanbevolen in alle internationale richtlijnen (KNGF, EULAR, NICE). Bij Fysiotherapie Strijp-S gebruiken we het GLA:D-programma als kernbehandeling.

Het GLA:D-programma (Good Life with Arthrose Denmark) is speciaal ontwikkeld voor knie- en heupartrose. Het bestaat uit 2 educatiesessies en 12 begeleide oefensessies in kleine groepen. Resultaten uit grootschalig Scandinavisch onderzoek (>13.000 patiënten): gemiddeld 32% minder pijn na het programma.

• GLA:D-programma, 2 educatie + 12 trainingssessies, bewezen effectief (>13.000 patiënten onderzocht)
• Individuele oefentherapie, kracht en stabiliteit rond knie, heup en enkel
• Belastingsadvies, wat kun je wel doen en wat vermijden tijdelijk?
• Loopanalyse en bewegingsadvies voor dagelijkse activiteiten
• Gewichtsadvies indien overgewicht een factor is

Yvonne Sijbers bij Fysiotherapie Strijp-S is gecertificeerd GLA:D-therapeut. VGZ vergoedt het GLA:D-programma via de aanvullende verzekering, dit is uniek en niet bij alle verzekeraars het geval. Lees meer over het GLA:D-programma in Eindhoven of bekijk direct wat het GLA:D-programma inhoudt bij knieartrose.

GLA:D staat voor Good Life with Arthrose Denmark. Het programma is in Denemarken ontwikkeld en inmiddels geïmplementeerd in meer dan 25 landen. In Nederland is Fysiotherapie Strijp-S een van de gecertificeerde aanbieders in Eindhoven.

• 2 educatiesessies: uitleg over artrose, pijn en wat bewegen doet met het gewricht
• 12 oefensessies in kleine groepen (2x per week, 6 weken): kracht, stabiliteit en controle rond knie en heup
• Thuisprogramma: dagelijkse oefeningen die je zelfstandig kunt doen
• Eindmeting na het programma om de vooruitgang objectief te meten

Uit onderzoek blijkt dat 70% van de GLA:D-deelnemers minder pijn heeft na het programma, en dat 75% minder of geen pijnstillers nodig heeft. Het programma is geschikt voor alle graden van knieartrose. Meer weten? Lees ons artikel over de nieuwe behandeling voor artrose knie.

Knieartrose hoeft in de meeste gevallen niet te leiden tot een operatie. Internationale richtlijnen bevelen oefentherapie en leefstijlaanpassingen aan als eerste behandeling, bij milde tot matige artrose is conservatieve behandeling net zo effectief als operatie op de lange termijn.

Een knieprothese wordt overwogen als: pijn en stijfheid ernstig zijn ondanks langdurige oefentherapie, dagelijks functioneren (slapen, lopen, traplopen) structureel beperkt is, en de artrose op beeldvorming ver gevorderd is (graad 3-4 op de Kellgren-Lawrence schaal).

Zelfs als een prothese toch nodig blijkt, helpt preoperatieve fysiotherapie (prehab) het resultaat te verbeteren. En na de operatie begeleiden wij je volledig bij de revalidatie na knieprothese.

Bewegen is het beste medicijn bij knieartrose, maar de dosering is alles. Dit helpt bewezen:

• Blijf bewegen: wandelen, fietsen en zwemmen zijn uitstekend, niet te veel, niet te weinig
• Bouw activiteiten op: liever 3x een half uur dan 1x anderhalf uur
• Wissel belasting en rust af gedurende de dag
• Krachtoefeningen voor bovenbeen (quadriceps) en heupspieren: dit vermindert de druk op het kniegewricht
• Gewicht, elke kilo die je kwijtraakt geeft 3 tot 6 kilo minder druk op de knie
• Koelen na intensieve activiteit (10-15 minuten ijs in doek) vermindert acute pijn

Vermijd: langdurig stilzitten, traplopen of lopen op harde ondergrond tijdens opvlammingen, springen of plotselinge draaibelasting.

Bij Fysiotherapie Strijp-S in Eindhoven behandelen we dagelijks mensen met knieartrose. Yvonne Sijbers is gecertificeerd GLA:D-therapeut en heeft jarenlange ervaring met artrose revalidatie. Bart Schols beschikt over echografie voor aanvullende diagnostiek.

Wij werken samen met orthopedisch chirurgen in het Catharina Ziekenhuis Eindhoven en het Sint Anna Ziekenhuis Geldrop. Verwijs je arts direct door, of maak zelf een afspraak via directe toegang fysiotherapie, geen verwijsbrief nodig.

VGZ vergoedt het GLA:D-programma extra naast het reguliere fysiotherapiebudget, check je polis of vraag ernaar bij de intake. We helpen je met de declaratie.