Nekhernia: symptomen, behandeling en herstel

Een nekhernia (cervicale hernia) ontstaat wanneer de geleiachtige kern van een tussenwervelschijf in de nek naar buiten treedt en druk geeft op een zenuwwortel (hernia nuclei pulposi) of in ernstigere gevallen op het ruggenmerg. Dit kan uitstraling geven naar de arm, tintelingen, doof gevoel of krachtsverlies in de hand. Behandeling combineert vaak oefentherapie met manuele therapie.

Een nekhernia is niet hetzelfde als artrose of slijtage, al kunnen ze samen voorkomen. Nekhernia symptomen zijn in de meeste gevallen beïnvloedbaar met fysiotherapie.

Typische nekhernia symptomen zijn:

• Pijn in de nek die uitstraalt langs de arm (vaak één zijde)
• Tintelingen, branderig of doof gevoel in arm, hand of vingers
• Krachtsverlies in de arm of hand (dingen laten vallen)
• Pijn die verergert bij bepaalde nek- of armposities
• Soms minder nekpijn als je arm omhoog houdt of je hoofd naar de aangedane zijde kantelt

De pijn heeft vaak een specifiek patroon dat aangeeft welke zenuwwortel betrokken is (C5, C6, C7 of C8). Bij C5-C6 straalt de pijn typisch uit naar duim en wijsvinger; bij C6-C7 naar de middelvinger; bij C7-C8 naar pink en ringvinger.

Een nekhernia wordt vastgesteld via een combinatie van lichamelijk onderzoek en bij twijfel beeldvorming. Als fysiotherapeut doen we gerichte testen:

• Spurling-test: de nek wordt licht gedraaid en samengedrukt naar de aangedane zijde. Uitstraling in de arm bij deze test is een aanwijzing voor zenuwwortelprikkeling.
• Shoulder abduction relief test: arm omhoog heffen ontlast de zenuw, als de klachten daardoor verminderen, wijst dit op cervicale radiculopathie.
• Kracht- en reflextest: we testen gericht spierkracht en reflexen per niveau (C5 t/m C8) om te bepalen welke zenuwwortel betrokken is.
• Gevoel in de arm: met een licht aanraking testen we of er sprake is van uitvalsverschijnselen.

De diagnose nekhernia wordt bevestigd door de huisarts of specialist, eventueel met een MRI bij ernstige of niet-reagerende klachten. Wij verwijzen door als wij daar aanleiding toe zien.

Nekhernia klachten overlappen soms met andere nekpijnklachten zoals artrose, spierspanning of een stijve nek. Goed onderzoek is daarom essentieel om te bepalen wat er precies speelt en welke behandeling het meest effectief is.

Een nekhernia kan ook samengaan met cervicogene hoofdpijn (hoofdpijn vanuit de nek) of uitstraling naar de schouder. Omgekeerd worden klachten die op een nekhernia lijken soms veroorzaakt door thoracic outlet syndrome, carpaal tunnel syndroom of spierspanning. Precies onderzoeken welk niveau en welke structuur betrokken is, maakt het verschil voor een gerichte behandeling.

Ga direct naar de huisarts of huisartsenpost bij:

• Plotseling krachtsverlies of verlamming in de arm
• Problemen met lopen, moeite met vasthouden van dingen of coördinatieproblemen
• Plasklachten of ontlastingsproblemen (kan duiden op ruggenmergcompressie)
• Pijn die razendsnel verergert en niet reageert op rust of pijnstilling

De meeste nekhernias herstellen conservatief, dat wil zeggen zonder operatie. Fysiotherapie nekhernia bestaat bij Fysiotherapie Strijp-S uit:

• Uitleg over wat een hernia is en hoe herstel verloopt, kennis vermindert angst en versnelt herstel
• Houdingsadvies en ergonomie voor werk, autorijden en slapen
• Gerichte oefeningen voor nekstabiliteit en zenuwontlasting
• Zenuwglijdende oefeningen (neural glides) om de zenuw weer soepeler te laten bewegen
• Manuele therapie voor mobilisatie van stijve nekwervels en ontlasting van de betreffende zenuwwortel
• Dry needling bij strakke nekspieren en triggerpoints die de zenuwwortelprikkeling in stand houden
• Rustige opbouw van dagelijkse activiteiten en werk

Een hernia nek operatie is soms nodig bij ernstig krachtsverlies, uitvallende reflexen of ruggenmergcompressie. De meeste patiënten herstellen echter goed met fysiotherapie en tijd.

Nekhernia oefeningen thuis kunnen bijdragen aan sneller herstel. Doe ze altijd binnen de pijngrens en stop direct bij toename van uitstraling.

• Chin retraction (nekintrekking): schuif je hoofd horizontaal naar achteren zonder het te kantelen, alsof je een dubbele kin maakt. Houd 5 seconden vast. Dit ontlast de onderste nekwervels en vermindert druk op de zenuwwortel.
• Neural glide C6/C7: zit recht, laat je schouder zakken, draai je hoofd langzaam weg van de aangedane zijde terwijl je de arm langs het lichaam naar beneden beweegt. Voel je een lichte rek langs de arm, dan beweeg je de zenuw goed. Stop bij scherpe pijn.
• Schouderbladretractie: trek je schouderbladen rustig naar elkaar toe en naar beneden. Dit stabiliseert de bovenrug en neemt spanning weg op het nekgebied. Houd 5 seconden vast, 10 herhalingen.
• Suboccipitale rek: leg je handen achter je hoofd en laat het gewicht van je handen je kin zachtjes naar je borst trekken. 30 seconden aanhouden, 3 keer per dag.

Welke oefeningen het meest geschikt zijn, hangt af van het niveau van de hernia en je klachten. Je fysiotherapeut stelt een specifiek oefenprogramma samen afgestemd op jouw situatie.

De meeste mensen merken binnen 6 tot 12 weken duidelijke verbetering. Volledig herstel kan langer duren. De snelheid hangt af van de ernst van de zenuwprikkeling, je belastbaarheid en hoe consequent je de oefeningen doet. Bij ernstigere klachten zoals uitgesproken krachtsverlies kan het herstel 3 tot 6 maanden in beslag nemen.

Tintelingen en uitstraling nemen doorgaans eerder af dan krachtverlies. Als krachtverlies lang aanhoudt of toeneemt, is dat een reden om opnieuw contact op te nemen met de huisarts of fysiotherapeut.

Of je kunt werken met een nekhernia hangt af van je werkzaamheden en de ernst van je klachten. Kantoorwerk kan vaak in aangepaste vorm worden voortgezet: kortere werkdagen, ergonomische aanpassingen en regelmatige pauzes. Zwaar fysiek werk vraagt een langzamere opbouw. We maken samen met jou en indien nodig met de bedrijfsarts een realistisch opbouwplan.

• Blijf licht bewegen binnen de pijngrens; helemaal stilliggen vertraagt het herstel
• Vermijd houdingen die de arm of tintelingen direct verergeren
• Doe de zenuwglijdende oefeningen die je fysiotherapeut aanreikt
• Zorg voor een goede slaaphouding: niet op de aangedane arm liggen
• Beperk lang achter een scherm zitten in de beginfase
• Slaap op een kussen dat jouw nek neutraal ondersteunt

Een nekhernia kan flink ingrijpen in je dagelijks leven. Typen gaat pijn doen, autorijden ook, en sporten voelt misschien wel onmogelijk. Dat frustreert. We snappen dat je zo snel mogelijk terug wil naar normaal.

Daarom maken we een opbouwplan dat eerlijk is over wat nu kan en wat nog even wacht. Kantoorwerk pakken we als eerste op: met de juiste werkhouding, een scherm op ooghoogte en bewuste pauzes kan dat vaak vrij snel. Zwaarder werk of activiteiten boven schouderhoogte wachten we langer mee. Voor sport beginnen we met wandelen of fietsen, beweging die de zenuw ontlast in plaats van prikkelt. Krachtoefeningen voor nek en schouderblad volgen later, als de zenuw rustiger is.

• Onderhoudsoefeningen voor nekstabiliteit, 2 tot 3 keer per week
• Goede ergonomie op de werkplek: scherm op ooghoogte, stoel op juiste hoogte
• Vaste pauzestrategie bij beeldschermwerk en autorijden
• Bewuste opbouw van sportbelasting na herstel

Heb je klachten die passen bij een nekhernia, of is er al een nekhernia vastgesteld? Neem contact op met Fysiotherapie Strijp-S in Eindhoven. Bel 040-3400224 of plan je afspraak via de website. Philitelaan 59A, 5617 AK Eindhoven.