Frozen shoulder: symptomen, fases en behandeling

Een frozen shoulder, ook wel capsulitis adhesiva of stijve schouder genoemd, is een aandoening waarbij het kapsel rondom het schoudergewricht ontstoken raakt en vervolgens steeds stugger wordt. Daardoor krijg je pijn én merk je dat je schouder letterlijk "vastloopt". Bewegingen zoals je arm optillen, iets achter je rug pakken of je jas aantrekken worden moeilijker en soms zelfs onmogelijk. Heb je ook pijn achter of onder het schouderblad? Lees meer over pijn achter het schouderblad.

Een frozen shoulder ontstaat meestal geleidelijk. In het begin denk je vaak aan een gewone schouderoverbelasting, maar naarmate de tijd verstrijkt neemt de stijfheid toe en wordt het dagelijkse gebruik van je arm steeds beperkter.

Het herkennen van een frozen shoulder kan in de eerste fase lastig zijn, omdat de klachten langzaam opbouwen. Toch zijn er een paar typische signalen.

Frozen shoulder symptomen die we vaak zien:

• Pijn in de schouder die toeneemt bij bewegen
• Steeds meer stijfheid, vooral bij het optillen of draaien van de arm
• Nachtelijke pijn, waardoor slapen op de schouder of omdraaien in bed lastig is

Verdere symptomen die hierbij passen:

• Een duidelijke beperking in alle richtingen van bewegen, ook als iemand anders je arm probeert te bewegen
• Krachtsverlies, vaak doordat je bepaalde bewegingen niet meer kunt maken
• Een zeurend, scherp of soms branderig gevoel in de schouder en bovenarm

De exacte oorzaak van een frozen shoulder is niet altijd aan te wijzen. Wel zijn er duidelijke risicofactoren die de kans vergroten:

• Leeftijd tussen ongeveer 40 en 60 jaar
• Vrouwen krijgen het iets vaker dan mannen
• Diabetes en schildklierproblemen verhogen de kans
• Een periode van minder bewegen of immobilisatie, bijvoorbeeld na een operatie, breuk of langdurige schouderklacht
• Langdurige stress kan bijdragen aan het ontstaan van een frozen shoulder, doordat verhoogde spierspanning en verminderd herstel het schouderkapsel extra belasten

Vaak is er dus niet één duidelijke gebeurtenis, maar een combinatie van factoren waardoor het schouderkapsel geïrriteerd raakt en verstijft.

Een frozen shoulder verloopt in drie frozen shoulder fases. Het is essentieel om te weten in welke fase je zit, omdat dat bepaalt wat je wel en niet moet doen.

Fase 1, Bevriezende fase (2 tot 9 maanden)

In deze eerste fase nemen pijn en stijfheid geleidelijk toe. Vaak is dit ook de fase met de meeste nachtelijke pijn. De focus in behandeling ligt op pijn beheersen en bewegen binnen de grenzen die je schouder aangeeft.

Fase 2, Bevroren fase (4 tot 12 maanden)

De pijn wordt vaak minder fel, maar de stijfheid blijft aanwezig of neemt zelfs toe. In deze periode merk je vooral dat je schouder niet meer "meewerkt" bij dagelijkse handelingen. Oefeningen zijn nu gericht op het vasthouden van beweging en het voorkomen van verdere verstijving.

Fase 3, Ontdooiende fase (enkele maanden tot een jaar)

Langzaam komt de beweging weer terug en neemt de pijn verder af. In deze fase bouw je mobiliteit en kracht stapsgewijs op. Dit herstel gaat stap voor stap en vraagt geduld.

Een frozen shoulder heeft tijd nodig. De totale duur ligt gemiddeld tussen 1 en 3 jaar. Dat klinkt lang, maar de meeste mensen herstellen uiteindelijk goed, zeker als er in elke fase passend wordt geoefend en begeleid.

Met een goede aanpak kun je vooral de pijn verminderen, de schouder functioneel houden en het herstel zo gunstig mogelijk laten verlopen.

Zelf kun je veel bijdragen aan het herstel, mits je het rustig en slim opbouwt.

• Warmte kan helpen om de spieren rond de schouder te ontspannen voordat je beweegt of oefent
• Koude kan prettig zijn als de schouder erg geïrriteerd of pijnlijk aanvoelt na belasting
• Houding speelt een rol: probeer niet in een beschermende houding te blijven hangen met opgetrokken schouder
• Blijf je schouder voorzichtig bewegen binnen de pijngrens. Helemaal stilhouden maakt de stijfheid vaak erger
• Let op je slaaphouding: veel mensen met een frozen shoulder slapen beter op de rug of op de niet-pijnlijke zij, eventueel met een kussen onder de aangedane arm ter ondersteuning

Het draait om doseren: niet forceren, maar ook niet vermijden.

Fysiotherapie is in vrijwel alle fases een belangrijk onderdeel van de behandeling. Het doel verandert per fase: in het begin ligt de focus op pijn verminderen en bewegen binnen grenzen, later op het terugwinnen van mobiliteit en kracht.

Wat we vaak inzetten:

• Oefentherapie om de beweeglijkheid stap voor stap te verbeteren
• Mobiliteitsoefeningen die passen bij jouw fase en belastbaarheid
• Manuele therapie voor mobilisaties van het schoudergewricht, AC-gewricht en schouderblad, lees meer op onze manuele therapie schouder pagina
• Dry needling bij overactieve of strakke spieren rond nek, schouder en schouderblad die de pijn en stijfheid in stand houden
• Advies over belasting in werk, sport en dagelijks leven

Soms werkt een arts aanvullend met pijnstilling of een injectie om de pijn te verminderen zodat oefenen beter lukt. Dat stemmen we altijd samen af met jou en eventueel je huisarts of specialist.

Frozen shoulder oefeningen zijn essentieel, maar ze moeten passen bij het moment en de fase waarin je zit.

• Bevriezende fase: slingerbeweging (Codman-pendulum), laat je arm ontspannen hangen en maak kleine cirkels met het gewicht van je arm zelf. Dit ontlast het gewricht terwijl je toch beweegt.
• Bevriezende fase: voorzichtig buitenwaarts draaien op rugligging binnen pijngrens
• Bevroren fase: wandoefeningen, schuif je hand langzaam omhoog langs de muur tot je een lichte rek voelt. Houd 20 seconden vast en herhaal.
• Bevroren fase: handdoekrek achter de rug, gebruik je gezonde arm om de aangedane arm rustig verder te bewegen
• Ontdooiende fase: actieve oefeningen voor mobiliteit en schouderblad stabiliteit, gevolgd door krachtopbouw voor de rotator cuff

Belangrijk: oefeningen worden nooit "door de pijn heen" geforceerd. Lichte rekpijn mag, maar scherpe pijn of lang napijn is een signaal dat het te veel is. Je fysiotherapeut stelt een oefenprogramma samen dat precies bij jouw fase en belastbaarheid past.

Meestal is fysiotherapie voldoende, maar neem contact op met je huisarts als je één van deze signalen herkent:

• Pijn die snel verergert of niet reageert op normale belastingaanpassing
• Koorts, roodheid of een warm, ziek gevoel rond de schouder
• Uitval van kracht of gevoel in arm of hand die toeneemt
• Twijfel over een andere oorzaak, zoals een scheur, breuk of neurologisch probleem

Een arts kan aanvullende diagnostiek doen of een injectie overwegen als dat passend is.

Bij Fysiotherapie Strijp-S in Eindhoven begeleiden we je door elke fase van de frozen shoulder heen. We starten met een grondige intake en onderzoek, zodat duidelijk is waar je staat en wat je schouder op dat moment aankan.

Daarna maken we een persoonlijk plan met:

• Oefeningen die passen bij jouw fase en doelen
• Behandeling om de schouder zo soepel mogelijk te houden
• Advies over werk, sport en dagelijkse belasting
• Regelmatige evaluatie en bijsturing, zodat je veilig vooruit blijft gaan

Heb je het gevoel dat je schouder steeds stijver wordt of herken je je in het beeld van een frozen shoulder? Neem dan contact op. We leggen je graag precies uit waar je staat in het proces en hoe we je kunnen helpen om weer vrijer en met minder pijn te bewegen.