Enkel verzwikt

Bij een verzwikking klapt de enkel meestal naar binnen. Daardoor komen vooral de banden aan de buitenkant van de enkel op spanning. Die enkelbanden zorgen normaal voor stabiliteit bij lopen, springen en draaien.

Na een verkeerde stap kunnen die banden:

• licht oprekken
• deels inscheuren
• volledig scheuren

Een verzwikte enkel wordt ook vaak een verstuikte enkel genoemd. Het betekent in beide gevallen dat de enkelbanden en het kapsel rond de enkel overbelast zijn geraakt. Soms raken ook andere structuren geïrriteerd, zoals pezen rondom de enkel of het gewricht zelf.

De klachten verschillen per persoon, maar dit zien we vaak bij een stevige enkelbandblessure:

• pijn aan de buitenkant van de enkel
• een dikke enkel na een verzwikking, soms al binnen een paar uur
• een blauwe plek rond de enkel of richting de voet, soms pas na één of twee dagen
• moeite met lopen of steunen
• een onzeker gevoel, alsof de enkel weer kan omklappen
• pijn bij draaien of afzetten

Belangrijk om te weten: ook bij veel zwelling zijn de enkelbanden niet altijd volledig gescheurd. En andersom kan er wel schade zijn terwijl de zwelling meevalt. Daarom is onderzoek zo belangrijk.

De vraag die we het vaakst krijgen is: wat te doen bij een enkel verzwikt. In de eerste dagen draait het vooral om rustiger belasten en zwelling verminderen, zonder de enkel helemaal stil te zetten.

Dit helpt meestal goed:

• belast de enkel binnen je pijngrens
• gebruik eventueel krukken als je anders mank blijft lopen
• koel de enkel kort, bijvoorbeeld 10 tot 15 minuten, een paar keer per dag
• leg je voet regelmatig wat hoger als je zit of ligt
• beweeg rustig je enkel omhoog en omlaag als dat lukt, om stijfheid te voorkomen
• vermijd draaien en onverwachte bewegingen

Probeer niet "door de pijn heen" te sporten. Dat vergroot de kans dat de enkel instabiel blijft.

Veel mensen zoeken hierop, omdat ze snel weer door willen. Doorlopen met een verzwikte enkel kan soms, maar alleen als je dat kunt zonder veel mank lopen en zonder dat de pijn duidelijk toeneemt.

Een handige richtlijn:

• als je normaal kunt lopen met lichte pijn, is rustig doorbewegen vaak prima
• als je duidelijk mank loopt, steeds door de enkel zakt of de pijn scherp blijft, is het verstandiger om tijdelijk te ontlasten met krukken en je enkel te laten beoordelen

Het doel is dat je enkel herstelt zonder dat je hem steeds opnieuw irriteert.

Veel mensen twijfelen tussen enkel verzwikt of gebroken. Bij een verzwikking zijn de banden geïrriteerd, bij een breuk is er sprake van botletsel. Het is niet altijd meteen duidelijk, maar deze signalen zijn belangrijk:

Neem dezelfde dag contact op met huisarts, huisartsenpost of spoed als:

• je niet of nauwelijks op je voet kunt staan
• je enkel er vreemd uitziet of je denkt aan een breuk
• de pijn extreem is en niet afneemt
• je voet gevoelloos wordt of je tenen blauw en koud worden
• de zwelling snel enorm toeneemt

Twijfel je, dan is het altijd verstandig om eerst medisch te laten beoordelen of een röntgenfoto nodig is.

Tijdens de eerste afspraak brengen we de situatie rustig en duidelijk in kaart.

We bespreken:

• hoe de verzwikking is ontstaan
• waar je pijn voelt en wat je nu wel of niet kunt
• of je eerder je enkel hebt verzwikt
• wat jouw doel is, zoals wandelen, werk, sport of hardlopen

Daarna onderzoeken we:

• zwelling en drukpijn rond de enkelbanden
• beweging van de enkel en voet
• stabiliteit en controle
• kracht in onderbeen en voet
• hoe je loopt en belast

Op basis daarvan krijg je een duidelijk plan. Als we signalen zien die passen bij een breuk of ander letsel, adviseren we je om eerst medisch onderzoek te laten doen.

De behandeling richt zich op twee dingen: eerst de enkel rustig krijgen, daarna de enkel weer betrouwbaar maken.

Dat doen we meestal met:

• oefeningen voor mobiliteit zodat de enkel niet stijf blijft
• krachttraining voor voet, enkel en onderbeen
• stabiliteitstraining zodat de enkel minder snel opnieuw omklapt
• een opbouwschema voor wandelen, werk en sport
• advies over schoenen, belasting en herstelmomenten

Wanneer het past bij jouw klacht kunnen we ook medical taping inzetten. Je enkel tapen na een verzwikking kan tijdelijk extra zekerheid geven bij lopen of trainen, vooral in de opbouwfase. Dit is altijd aanvullend en nooit de enige behandeling. Op de pagina over medical taping leggen we uit hoe dit werkt en wanneer het zinvol is.

De herstelduur hangt af van hoe ernstig de verzwikking was en of er sprake is van een inscheuring.

In grote lijnen:

• bij een lichte verzwikking merk je vaak binnen 1 tot 2 weken veel verbetering
• bij een stevige enkelbandblessure duurt het herstel vaak meerdere weken
• als de enkel instabiel blijft of je hem vaker hebt verzwikt, kan het langer duren

Met een goed plan en een rustige, slimme opbouw is de kans op volledig herstel het grootst.

Veel enkelklachten komen terug omdat de enkel na herstel nog niet voldoende controle heeft bij snelle bewegingen. Daarom bouwen we terugkeer naar sport meestal op in stappen:

• pijn en zwelling onder controle
• normale beweeglijkheid terug
• kracht en stabiliteit op één been
• sprongen, draaien en afzetten
• pas daarna weer volledige training en wedstrijden

Je krijgt duidelijke oefeningen en een schema, zodat je weet wanneer je verder kunt en wanneer je beter even rustig aan doet.

Heb je je enkel verzwikt en twijfel je of je enkelbanden zijn gescheurd? Of blijft je enkel dik en pijnlijk en durf je niet goed te lopen?

Neem contact op met Fysiotherapie Strijp S in Eindhoven. We onderzoeken je enkel en maken een duidelijk herstelplan, zodat je weer veilig kunt bewegen en de kans op opnieuw verzwikken kleiner wordt.