Artrose duim (CMC artrose)

Een potje openen, een sleutel omdraaien, je tas vasthouden, opeens doet het pijn aan de basis van je duim. Veel mensen herkennen het: artrose duim, ook wel CMC artrose of rhizartrose genoemd. Het is een veelvoorkomende klacht, vooral bij vrouwen vanaf 50, maar zeker niet alleen daar. Fysiotherapie maakt de slijtage zelf niet ongedaan, maar kan de klachten flink verminderen en je grip terugbrengen. Bij Fysiotherapie Strijp-S in Eindhoven helpen we je daarmee binnen onze handtherapie in Eindhoven, vaak gecombineerd met manuele therapie. Zie ook ons overzicht van hand- en polsklachten, of lees meer over polsklachten en RSI en carpaal tunnel syndroom.

Artrose duim is slijtage van het kraakbeen in het basisgewricht van de duim. Dat gewricht zit tussen het eerste middenhandsbeentje en een polsbeentje (het os trapezium). In de medische wereld noemen we dit CMC-gewricht (carpometacarpaal), waardoor je ook de term CMC artrose of artrose basisgewricht duim tegenkomt. Een andere veelgebruikte naam is rhizartrose.

Het is een belangrijk gewricht: zonder soepele duim is grijpen, knijpen en draaien een stuk lastiger. Bij artrose wordt het kraakbeen dunner, ontstaat soms wat zwelling en kan het gewricht stijver en pijnlijker worden.

De klachten van artrose duim ontstaan meestal geleidelijk over maanden of jaren. Typische symptomen die we in onze praktijk in Eindhoven zien:

• pijn aan de basis van de duim, soms uitstralend naar de pols
• pijn bij grijpen, knijpen en draaien (potje openen, deurklink, pen vasthouden, sleutel omdraaien)
• krachtverlies in de duim
• soms een veranderde stand van de duim (duim wijkt af)
• pijn bij koud weer of na intensief gebruik
• stijfheid 's ochtends die overdag verbetert

In het begin verdwijnen de klachten vaak na rust. Later kunnen ze ook in rust aanwezig zijn.

Artrose duim heeft zelden één duidelijke oorzaak. Vaak speelt een combinatie van factoren een rol:

• leeftijd en hormonale veranderingen (vooral na de overgang)
• erfelijke aanleg
• jarenlang repeterend belasten van de duim
• eerdere blessures of fracturen rond het duimgewricht
• reumatische aandoeningen

Veel mensen zoeken op artrose duim oefeningen. Goed nieuws: gerichte oefeningen kunnen de klachten verminderen en je grip verbeteren. We werken vaak met:

• mobiliteit van de duim, vingers en pols
• versterken van de spieren rond het duimgewricht (vooral de eerste tussenruimte)
• "duim opzij"-oefeningen die de gewrichtsstand ondersteunen
• knijp- en grijpoefeningen met opbouwende belasting
• algemene handfunctie-oefeningen

Welke oefeningen voor jou geschikt zijn hangt af van de fase van de klacht en wat je in het dagelijks leven moet kunnen. We stellen het programma op maat samen.

Een artrose duim brace, ook wel duimspalk of CMC-orthese, kan veel verschil maken. Een brace ontlast het basisgewricht tijdens belastende activiteiten zoals tuinieren, klussen, koken of typen. We zien meestal twee toepassingen:

• een dagbrace voor tijdens activiteiten waar je veel knijpt of grijpt
• een nachtbrace als de klachten je 's nachts wakker houden

Een brace is geen vervanging voor oefeningen, maar een aanvulling. Te lang of te strak dragen kan kracht juist verminderen. We adviseren je welk type brace past en hoe je hem het beste gebruikt.

Bij hardnekkige klachten die niet reageren op fysiotherapie, oefeningen en bracegebruik kan de huisarts je doorverwijzen naar een handchirurg. Er zijn verschillende ingrepen, afhankelijk van de mate van slijtage. De meest bekende is de trapeziëctomie, waarbij het versleten polsbeentje wordt verwijderd. Veel mensen zoeken op artrose duim operatie of duim artrose voor uitleg en ervaringen.

Bij Fysiotherapie Strijp-S in Eindhoven begeleiden we de nazorg: kracht, mobiliteit, littekenmobilisatie en een opbouwschema voor werk en hobby.

Vaak maken kleine aanpassingen al verschil:

• gebruik hulpmiddelen voor potjes en deurklinken
• houd je tas met de hele hand vast in plaats van met je duim en wijsvinger
• gebruik gereedschap met dikkere grepen
• wissel taken af zodat je duim regelmatig rust krijgt
• voorkom uitgesproken knijpbelasting bij koude handen

We doorlopen samen jouw dag om de grootste belasters te vinden.

Neem contact op met je huisarts als:

• de duim zichtbaar fors gezwollen is en warm aanvoelt
• je in korte tijd veel kracht verliest
• de duim er opeens scheef bij staat na een val of klap
• je veel pijn hebt in meerdere kleine gewrichten tegelijk (denk aan reuma)

Heb je al langer pijn aan de basis van je duim en wordt grijpen of knijpen lastiger? Maak een afspraak bij Fysiotherapie Strijp-S in Eindhoven bij René van den Berge of een van onze collega's. Een verwijzing is niet nodig en hoe eerder we beginnen, hoe meer functionaliteit we kunnen behouden.