Gebroken pols: herkennen, gips en herstel

Je hebt je pols waarschijnlijk gebroken als je na een val op je hand hevige pijn hebt, je pols snel dik wordt en je hem nauwelijks kunt bewegen of belasten. Vaak staat de pols er scheef of met een knik bij. Zeker weten doe je het alleen met een foto in het ziekenhuis.

Kenmerken van een gebroken pols:

• hevige pijn direct na de val, die erger wordt als je je pols beweegt
• zwelling en later een blauwe verkleuring
• een pols die er scheef, verdikt of anders uitziet dan de andere
• moeite met grijpen of iets vasthouden
• soms tintelingen in je vingers

Een gekneusde pols doet ook flink pijn en kan dik worden, maar staat niet scheef en wordt na een paar dagen meestal al wat beter. Twijfel je, ga dan dezelfde dag naar de huisarts of de huisartsenpost. Een breuk die niet goed behandeld wordt, kan scheef vastgroeien.

Ja, vaak kun je je vingers en soms ook je hand nog wel bewegen, ook al is je pols gebroken. Dat zegt dus niets over of er iets gebroken is. Veel mensen denken dat het wel meevalt omdat ze hun hand nog kunnen bewegen, maar lopen toch met een breuk rond.

Kun je je pols na een val niet goed belasten, of doet bewegen veel pijn? Laat het dan altijd nakijken.

Of je gips, een brace of een operatie nodig hebt, hangt af van hoe de breuk eruitziet.

De arts bespreekt met je welke behandeling het beste past. Dat hangt ook af van je leeftijd, je hand (links of rechts) en wat je dagelijks doet.

Met een gebroken pols zit je meestal vier tot zes weken in het gips of een brace. Bij kinderen is dat vaak korter. Na een operatie is de periode in gips of brace meestal korter, omdat het plaatje de breuk stevig houdt. Ook dan is je pols daarna nog wel stijf en zwak.

Een paar tips voor de weken in het gips:

• Houd je arm hoog, zeker de eerste dagen. Leg je hand op een kussen, hoger dan je elleboog. Dat helpt tegen zwelling.
• Beweeg je vingers, elleboog en schouder een paar keer per dag. Zo voorkom je dat die ook stijf worden.
• Doe ringen af zodra je je pols hebt gebroken. Je vingers kunnen opzwellen.
• Houd het gips droog, bijvoorbeeld met een speciale hoes bij het douchen.
• Neem contact op met het ziekenhuis als je vingers blauw, wit, koud of gevoelloos worden, of als de pijn in het gips steeds erger wordt.

De meeste mensen kunnen hun dagelijkse dingen twee tot drie maanden na een gebroken pols weer doen, maar volledig herstel kan zes maanden tot een jaar duren. Na het gips is je pols stijf, zwak en vaak nog wat dik. Dat is normaal en wordt met oefenen stap voor stap beter.

Hoe snel het gaat, hangt af van de breuk, je leeftijd en hoe goed je oefent. Begin op tijd. Hoe langer een pols stijf blijft, hoe meer moeite het kost om hem weer soepel te krijgen.

Na het gips kun je met eenvoudige oefeningen beginnen. Doe ze rustig, een paar keer per dag, en blijf binnen een acceptabele pijn.

• Pols buigen en strekken: leg je onderarm op tafel met je hand over de rand, en beweeg je hand rustig op en neer.
• Draaien: houd je elleboog tegen je zij en draai je handpalm afwisselend naar boven en naar beneden.
• Vuist maken en spreiden: maak rustig een vuist en spreid daarna je vingers zo ver mogelijk.
• Knijpen: knijp zachtjes in een zacht balletje of een opgerolde handdoek, als bewegen weer goed gaat.

Elke breuk is anders. Na een operatie of een ingewikkelde breuk is het verstandig om de oefeningen samen met een handtherapeut op te bouwen.

Bij ouderen ontstaat een gebroken pols vaak al bij een gewone val, omdat de botten minder stevig zijn. Een gebroken pols kan dan het eerste teken zijn van botontkalking. Het is verstandig om dat met de huisarts te bespreken. Lees meer over osteoporose en fysiotherapie.

Het herstel gaat bij ouderen vaak wat langzamer, en een stijve pols kan het dagelijks leven flink lastiger maken, zoals aankleden, koken of een pot openen. Juist dan helpt begeleiding bij het oefenen. Ook oefeningen voor balans en kracht kunnen een volgende val helpen voorkomen.

De meeste mensen houden na een gebroken pols geen blijvende klachten, maar sommigen blijven last houden van stijfheid, minder kracht of pijn, vooral na een ingewikkelde breuk. Vaak verbetert dat nog met gerichte oefeningen, ook als het gips al maanden geleden is verwijderd.

Neem contact op met je huisarts of handtherapeut als:

• je pols na een paar maanden nog steeds erg stijf of pijnlijk is
• je tintelingen in je vingers krijgt. Dat kan door druk op een zenuw komen, zoals bij carpaal tunnel syndroom.
• je hand ongewoon veel pijn doet, gezwollen, glanzend of anders gekleurd is. Dat kan wijzen op dystrofie, een heftige pijnreactie die snel behandeld moet worden.

Met gips of een brace om je pols kun je meestal niet veilig autorijden. Je moet het stuur stevig kunnen vasthouden en snel kunnen bijsturen. Dat lukt pas weer als je pols genoeg beweeglijkheid en kracht heeft. Overleg met je arts of handtherapeut wanneer het weer kan, en check bij twijfel ook je autoverzekering.

Een scaphoid fractuur is een breuk van het scheepsvormig botje, een klein handwortelbeentje aan de duimkant van je pols. Het ontstaat ook vaak door een val op je hand. Deze breuk wordt makkelijk gemist, omdat de pols er vaak niet scheef uitziet en weinig opzwelt.

Kenmerken:

• pijn aan de duimkant van je pols, vooral in het kuiltje dat je ziet als je je duim strekt
• pijn bij knijpen of iets vastpakken
• weinig zwelling

Is de eerste foto goed maar blijft de pijn? Dan wordt de foto soms na tien tot veertien dagen herhaald, of volgt een scan. Een scaphoid fractuur zit meestal zes tot twaalf weken in het gips. Bij een verschoven breuk is soms een operatie nodig. Omdat dit botje een kleine bloedtoevoer heeft, groeit het soms slecht vast. Laat pijn aan de duimkant van je pols na een val daarom altijd nakijken.

Na het gips of een operatie helpen we je bij Fysiotherapie Strijp-S in Eindhoven om je pols weer soepel en sterk te krijgen. Onze handtherapeut stelt een oefenprogramma op dat past bij jouw breuk, en bouwt dat op van beweging naar kracht en volledige belasting. Waar nodig maken we een spalk of geven we steun met medical taping.

Je kunt zonder verwijzing bij ons terecht. Meer over onze aanpak lees je bij handtherapie in Eindhoven. Heb je ook klachten aan je hand of vinger? Of bekijk alle hand- en polsklachten.